Ճարտարապետ Տրդատը և Սուրբ Սոֆիայի գմբեթը

Տրդատ ճարտարապետը Բագրատունիների շրջանի ամենահայտնի հայ ճարտարապետն է։ 961 թվականին, երբ Աշոտ Գ թագավորը մայրաքաղաքը Կարսից տեղափոխեց Անի, այնտեղ տեղափոխվեց նաև կաթողիկոսությունը։ Տրդատը կառուցեց Անիի մայր տաճարը (989–1001) և կաթողիկոսարանի շենքը, իսկ Կոստանդնուպոլսում նրան վստահվեց Սուրբ Սոֆիա տաճարի գմբեթի վերանորոգումը։ Նա կառուցել է նաև Արգինայի կաթողիկոսանիստ տաճարը (985) և Գագիկ Բ թագավորի պալատական մատուռը (մոտ 1001–1005)։ Նրան են վերագրվում Մարմաշենի, Սանահինի և Հաղպատի վանքերի գլխավոր եկեղեցիները։ Տրդատն այն սակավ միջնադարյան ճարտարապետներից է, որոնց անունը հիշատակված է իր ժամանակի գրավոր աղբյուրներում։

Նկարում Սուրբ Սոֆիա տաճարի գմբեթն է ներսից՝ պատուհանների շարքով և ոսկեգույն զարդանախշերով։