Հաղարծին վանական համալիրը

Հաղարծինը միջնադարյան նշանավոր վանական համալիր է Տավուշի մարզում՝ Դիլիջանից մոտ 18 կմ հեռավորության վրա, անտառապատ հովտում։ Այն կառուցվել է 11–13-րդ դարերում։ Ամենահին կառույցը 11-րդ դարի Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին է՝ ութանիստ թմբուկով։ Գլխավոր եկեղեցին՝ Սուրբ Աստվածածինը, կառուցվել է 1281 թվականին, և նրա տասնվեցանիստ գմբեթը զարդարված է նուրբ կամարաշարով։ Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին կառուցվել է 1244 թվականին, իսկ սեղանատունը՝ 1248 թվականին։

Ըստ աղբյուրի՝ սեղանատանը տեղակայված էր Բագրատունի արքայական տան դամբարանը, որտեղ պահպանվել են Սմբատ և Գագիկ թագավորների անուններով տապանաքարեր։ 11-րդ դարի երկրորդ կեսին վանքն ավերվել է սելջուկների արշավանքների ժամանակ և վերակառուցվել 12-րդ դարի երկրորդ կեսից։

Վերևից արված լուսանկարում երևում են անտառի մեջ կանգնած եկեղեցիները՝ կոնաձև գմբեթներով, կամարակապ ավերակները և բակում քայլող այցելուները։