Ներգաղթը Խորհրդային Հայաստան

1921–1940 թվականներին Խորհրդային Հայաստան է տեղափոխվել մոտ 100 հազար հայ։ Նրանց անվանում էին ներգաղթյալներ, թեև մեծ մասն արևմտահայեր էին, որոնք երբևէ չէին ապրել Արևելյան Հայաստանում։ 1946 թվականին սկսվեց սփյուռքահայերի «վերադարձի» լայնածավալ արշավ, որի հետևում կային ոչ միայն մարդասիրական նպատակներ, այլև ԽՍՀՄ-ի աշխարհաքաղաքական հաշվարկներ՝ ճնշում Թուրքիայի վրա և սահմանները վերանայելու հույս։

Քարոզչությունը հայերին խոստանում էր անվճար բուժում, բնակարան և կրթություն։ Տեղում շատերին սպասում էին բնակարանների պակաս, գործազրկություն և սառը ընդունելություն, իսկ ոմանց շուտով «անվստահելի» համարեցին և աքսորեցին Սիբիր։ 1949 թվականին ծրագիրը դադարեցվեց։ Պաշտոնական պատճառը «Պոբեդա» նավում բռնկված հրդեհն էր, որը, իբր, կազմակերպել էին արևմտյան գործակալները, բայց իրականում ներգաղթյալներին տեղավորելու տեղ այլևս չկար։

Լուսանկարում նավամատույցի մոտ կանգնած մեծ նավ է, որի վրա բեռնամբարձ սարքով փայտե արկղ են բարձրացնում։ Ափին դրված արկղերին հայերեն գրված են անուն և «Երեվան» բառը, ինչպես նաև ԽՍՀՄ-ի ֆրանսերեն հապավումը։